Matcha – fenomen czy krótkotrwały trend napędzany TikTokiem?
Moda na azjatycką kuchnię i wszelkiego rodzaju azjatyckie komponenty trwa od wielu lat. Dostępność do składników z tego kontynentu jest coraz łatwiejsza. Po alkoholach i owocach przyszedł czas na matchę i soju, które coraz częściej pojawiają się w ofercie barów i restauracji w Polsce.
Spis treści:
Nowa moda czy trend napędzony social mediami?
Historia matchy sięga VIII wieku i chińskiej dynastii Tang, gdzie liście herbaty były parzone, prasowane w cegły, a następnie mielone na proszek.
Do Japonii matcha dotarła w XII wieku, kiedy buddyjscy mnisi Zen wprowadzili ją do kraju, doceniając jej właściwości wspomagające medytację. Z czasem stała się integralną częścią japońskiej ceremonii herbacianej.
Dziś ta zielona, drobno zmielona herbata z liści tencha stała się symbolem zdrowego stylu życia. Bogata w antyoksydanty jest dla wielu osób nie tylko alternatywą dla kawy, ale również symbolem miejskiego stylu życia.
W Polsce swoją popularność zyskała dzięki social mediom, głównie platformie TikTok i Instagramowi.
Dla wielu konsumentów matcha to nie tylko napój, ale i rytuał jej przyrządzania. Umożliwia chwilę zatrzymania się i celebrację małych przyjemności w codziennym życiu.
Matcha idealnie wpisuje się w styl życia generacji Z i Millenialsów.
Konsumenci z obu grup coraz bardziej świadomie podchodzą do tego, co jedzą i piją. Zwracają uwagę na skład i pochodzenie.
Popyt kształtuje podaż — czyli ciemna strona matchy
W 2024 roku eksport matchy z Japonii wzrósł o ponad 25%, a popyt wciąż rośnie, szczególnie wśród młodszych pokoleń. Rosnący popyt na ten produkt przewyższył podaż, co — połączone z mniejszymi zbiorami spowodowanymi rekordowymi upałami w Japonii — wywołało wzrost cen i problemy z dostępnością.
Japońskie plantacje nie nadążają z produkcją, ceny szybują, a na rynku pojawia się coraz więcej tańszych zamienników, zwłaszcza z Chin, Wietnamu oraz Indii.
Kolejnym powodem jest brak chęci młodego pokolenia do uprawiania matchy. Większość farmerów uprawiających matchę to osoby starsze.
Młode pokolenie nie garnie się do pracy na plantacjach — często właściciele nie mają komu przekazać swojego dobytku, w efekcie pola są porzucane i przekształcane pod inne, mniej wymagające uprawy. Dlatego zmniejsza się teren uprawy japońskiej herbaty.
W 2025 roku wartość globalnego rynku matchy szacowana jest na około 4,17 miliarda USD, z prognozowanym wzrostem do 6,35 miliarda USD do 2029 roku.
• Największy udział w rynku mają regiony: Azja-Pacyfik (45%), Ameryka Północna (28%) i Europa (19%).
Źródło: Plant Based News, CBC News, Uji Matcha Tea Blog, Reuters.
Matcha matchy nierówna
Najwyższej jakości matcha pochodzi z Japonii. Z powodu niewystarczającej ilości produktu na rynku i wzmożonego popytu do sprzedaży trafia także matcha z Chin czy Indii — dużo gorszej jakości.
Wyróżniamy trzy rodzaje matchy:
Matcha ceremonialna
To najczystsza, najwyższej jakości, najbardziej luksusowa forma matchy. Pochodzi z pierwszego, wiosennego zbioru i zawiera tylko najdelikatniejsze listki.
Ma intensywnie zielony kolor, aksamitną teksturę i złożony, słodkawy smak z wyraźnym umami. Nie jest gorzka — wręcz przeciwnie, posiada naturalną miękkość i „trawiastość”, która koi zmysły.
• bardzo drobno mielona — przypomina zielony puder,
• niskogoryczkowa, słodkawa i gładka w smaku,
• intensywnie zielona — wyraźnie jaśniejsza niż inne typy.
Matcha tradycyjna/codzienna
Kategoria pomiędzy matchą kulinarną a ceremonialną. Plasuje się nieco niżej pod względem selekcji liści, ale wciąż jest bardzo dobra jakościowo.
Ma nieco ciemniejszy kolor, delikatną goryczkę i łagodniejsze umami.
• można parzyć ją tradycyjnie lub z mlekiem (np. matcha latte, z tonikiem, imbirem i miodem),
• działa pobudzająco, a jednocześnie relaksująco,
• bardziej przystępna cenowo niż matcha ceremonialna.
Matcha kulinarna
Najbardziej przystępna cenowo i najczęściej spotykana w kuchni. Powstaje z liści niższej jakości — często z drugiego lub trzeciego zbioru.
Ma ciemniejszy kolor, bardziej wytrawny i gorzki smak, przez co świetnie nadaje się jako składnik i naturalny barwnik do potraw, ale niekoniecznie do parzenia solo.
• używana w wypiekach, lodach, smoothie, makaronach (np. soba),
• dobrze sprawdza się także do matcha latte z dodatkiem syropu lub słodzika,
• nie zaleca się jej do tradycyjnej ceremonii — brak jej delikatności i odpowiedniej struktury.
Wykorzystanie matchy w koktajlach
Jako alternatywa dla kawy matcha idealnie łączy się z różnymi rodzajami mleka, szczególnie migdałowym i owsianym, w postaci matcha latte. Świetnie komponuje się również z owocowymi puree i syropami.
W różnego rodzaju „matcharniach” serwujących tę zieloną herbatę pojawiają się warianty smakowe z dodatkiem puree i syropów — od brzoskwini i jagód, po bardziej egzotyczne połączenia.
Matcha świetnie sprawdza się także w połączeniu z tonikiem oraz w koktajlach.
Idealnie łączy się z ginem, tequilą czy białym rumem. Dodając odpowiednią ilość herbaty do koktajlu i wstrząsając ją w shakerze, otrzymamy atrakcyjny zielony kolor i ciekawy, herbaciany smak.
W zależności od rodzaju użytej herbaty kolor będzie jaśniejszy lub ciemniejszy.
Matcha może być również wykorzystana jako aksamitna pianka, nadając drinkom kolor i dodatkową teksturę.
Na rynku dostępne są także syropy i likiery o smaku matchy. Jednak ich smak nie oddaje w pełni tego, co daje wysokiej jakości zmielona zielona herbata w formie pianki lub własnoręcznie przygotowanego syropu.
Utrzymanie trendów
Fascynacja azjatycką kulturą i smakami, w połączeniu z promocją na TikToku i innych social mediach, spowodowały wzrost zainteresowania matchą.
Popularność tej herbaty zapewne utrzyma się na wysokim poziomie, jednak czy fenomen matchy sprawi, że jej spożycie i sprzedaż będą tak duże jak kawy?
Zdecydowanie nie — kawa to wieloletnia kultura i tradycja obecna w wielu krajach świata.
Matcha to trend zapożyczony z Japonii, gdzie życie, mentalność i kultura są zupełnie inne niż na zachodniej półkuli, szczególnie w Polsce.
Arkadiusz Białkowski
Manager HoReCa, konsultant, trener w Gastroinvest Group. TOP 4 World Class Poland 2023
Opinie naszych klientów:
FAQ – najczęściej zadawane pytania o matchę
Dlaczego matcha stała się tak popularna w Polsce?
Matcha zyskała popularność głównie dzięki social mediom, szczególnie TikTokowi i Instagramowi, gdzie stała się symbolem zdrowego stylu życia. Trend wspiera także moda na kuchnię azjatycką i większa dostępność składników z tego regionu. Dla wielu osób przygotowanie matchy to nie tylko napój, ale również rytuał i element codziennej celebracji.
Czym różni się matcha ceremonialna od kulinarnej?
Matcha ceremonialna to najwyższej jakości herbata — bardzo drobno mielona, intensywnie zielona, o słodkawym, gładkim smaku i delikatnym umami. Matcha kulinarna pochodzi z późniejszych zbiorów, ma ciemniejszy kolor, wyraźniejszą goryczkę i używana jest głównie do wypieków, deserów czy matcha latte z dodatkiem słodzików. Nie nadaje się do tradycyjnego parzenia.
Czy matcha może być używana w koktajlach i drinkach?
Tak, matcha świetnie sprawdza się w koktajlach — szczególnie z ginem, tequilą czy białym rumem. Po dodaniu do shakera tworzy atrakcyjny zielony kolor i wnosi ciekawy, herbaciany smak. Może też stanowić aksamitną piankę, dodając drinkom tekstury. Coraz częściej pojawia się także w połączeniu z tonikiem, mlekiem roślinnym i owocowymi puree.
Sprawdź nasze szkolenia
